Η κοινή λογική δεν είναι και τόσο κοινή

Η κουλτούρα της ελληνικής, κοινωνίας όπως διαμορφώθηκε μέχρι σήμερα μέσα στους τελευταίους 16 αιώνες

Όταν η ενότητα της χώρας κρατείται μόνο από την γλώσσα, την όποια διατήρησε ως τον 19ο αιώνα η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία με τα Ιερά της κείμενα, ως επίσημη γλώσσα της πρώην ανατολικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας – μόρφωμα πολυεθνικό και όχι μόνο ελληνικό – σαν διεθνή γλώσσα που ομιλούνταν από τον 4ο αιώνα και μετά στο μεγαλύτερο μέρος της, – οπότε και γι αυτό τα κείμενα της είναι γραμμένα στην ελληνική αλεξανδρινή, – έτσι λοιπόν δεν μπορεί να υπάρξει κοινωνική και πολιτιστική ομοιογένεια μακροπρόθεσμα. Ο Ελληνορθόδοξος Νεοελληνικός πολιτισμός, ας πούμε, είναι μόρφωμα της Εκκλησίας, για την καθοδήγηση του απλού λαού και των καπιταλιστών της δύσης ως καθοδηγητών των κυβερνητών και της ντόπιας αριστοκρατίας. Όμως η νεοελληνική κοινωνία με τουρκικές, σλαβικές, βουλγαρικές, βλάχικες και αλβανικές προσμίξεις στην ιστορική πορεία δεκάδων αιώνων (16 τον αριθμό), χωρίς την κοινή πορεία και αλληλεγγύη αυτών των γειτόνων λαών είναι ένα απλώς δέντρο μεσ’το δάσος, δεν μπορεί να παράγει κανένα έργο πολιτισμού, παιδείας και ανάπτυξης, θα οδηγηθεί σταδιακά στον αφανισμό – όπως και οι γείτονες χώρες – από δυτικούς κεφαλαιοκράτες, οι οποίοι θα ξεζουμίσουν οικονομικά κάθε πόρο ανθρώπινο, και όποια μικροκοινωνία της βαλκανικής χερσονήσου. Μας εκμεταλλεύονται πολύ αποτελεσματικά καλλιεργώντας με κάθε τρόπο τους εθνικισμούς της κάθε χώρας προς υλικό όφελος τους, αφήνοντας μας να ζούμε και να πεθαίνουμε με ένα αστικό όνειρο (πχ των Μεγάλων Χωρών για τους φτωχούς πολίτες και μεγάλων εταιρειών για τους αστούς) βασισμένο σε δικές τους τραπεζικές πιστώσεις. Κάποια γενιά όμως θα γίνει ο εφιάλτης του αστικού ονείρου και των κεφαλαιοκρατών, όταν οι καρποί των κόπων των λαών και το χρήμα συγκεντρωθεί στα χέρια των λίγων μονοπωλίων, και οι μικροκοινωνίες μας απειληθούν με αφανισμό.
Αυτή είναι λοιπόν η κατάσταση της κοινωνίας μας, ενός συνόλου δηλαδή μικρότερων κοινωνιών. Οι οποίες συγκροτούν εν δυνάμει την κοινωνία της αναρχίας ή της αναρχοαυτονομίας πιο σωστά, με εθνικιστικά υποβοηθήματα όπου χρειάζεται η σκιώδης συνοχή, για να διατηρείται διασπασμένη στους αιώνες. Συγκεκριμένα της βαλκανικής αναρχίας, – με τις εκατοντάδες μικροκοινωνίες -, στην Ευρώπη, η οποία διατηρείται μετά την διάλυση της οθωμανικής αυτοκρατορίας – προάγοντας σε τελική ανάλυση τα δυτικά κεφαλαιοκρατικά συμφέροντα – από τους δυτικούς οικονομικούς κυρίως και στρατιωτικούς εγγυητές της από το 19ο αιώνα ως και σήμερα.
Εδώ στα βαλκάνια δεν γνωρίσαμε – και είναι πλέον πολύ αργά – αστική (καπιταλιστική) επανάσταση (βλ. Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία), το γιατί, το χρωστάμε στην ανατολική κουλτούρα μας που εδραιώθηκε 16 αιώνες πριν.

Η κοινωνική-οικονομική εξέλιξη της Ευρώπης από τον 4ο αιώνα έως σήμερα σε δυτική, κεντρική και βόρεια Ευρώπη

Στα τέλη του 4ου αιώνα έγιναν αλλαγές οι οποίες υπήρξαν καθοριστικές στην εξέλιξη του κόσμου και της ελληνικής τότε κοινωνίας. Ολόκληρο το δουλοκτητικό σύστημα εργασίας κατέρρεε, με απλά λόγια η τζάμπα εργασία των δούλων και το εμπόριο ήταν αυτά που ανέδειξαν την Ελλάδα, τη Ρώμη και άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής κυρίως, ως κέντρα πολιτισμού, παιδείας, επιστήμης και τεχνολογίας. Ας μην ξεχνάμε ότι η Δημοκρατία που ξεκίνησε από την Ελλάδα, δεν ίσχυε για τους δούλους! Η κατάρρευση αυτού του οικονομικού μοντέλου οδήγησε την Ευρώπη στον μεσαίωνα και σε ένα νέο οικονομικό μοντέλο, πιο δίκαιο από το δουλοκτητικό, το φεουδαρχικό – δουλοπάροικο, που δεν υπήρχαν δούλοι. Ο Χριστιανισμός ήταν αυτός που βοήθησε την κατάρρευση του δουλοκτητικού συστήματος με το ίδιο του το δόγμα. Ο Χριστιανισμός ήταν τότε (4ος αι)η θρησκεία των δούλων. Οι δούλοι όμως ως επί το πλείστον ήταν αμόρφωτοι και χωρίς βασική παιδεία, όπως επίσης αμόρφωτοι και χωρίς βασική παιδεία ήταν και λαοί της κεντρικής, ανατολικής και βόρειας Ευρώπης τότε, που κομμάτιασαν την Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Την εξουσία των Ρωμαίων αυτοκρατόρων διαδέχτηκαν νέοι βασιλιάδες, που την μοιράστηκαν με μια νέα τάξη που διαμορφώθηκε, τους φεουδάρχες, τους επί της ουσίας εκμεταλλευτές αλλά και υπερασπιστές της γης.
Έτσι διαμορφώθηκε ένα τελείως καινούργιο σκηνικό. Οι δούλοι έγιναν ελεύθεροι (και καλά!) και ο Χριστιανισμός – η θρησκεία των απανταχού καταπιεσμένων τότε (4ος αι) – καθόριζε μετά τη ζωή όλων, έγινε η θρησκεία της απανταχού εξουσίας-φεουδαρχίας. Έτσι έγινε η ανατροπή, χρειάστηκαν 5 -10 αιώνες για την καθολική επικράτησή του σε όλη την Ευρώπη. Ελλάδα, Μικρά Ασία, Ιταλία από τον 4ο αιώνα, Ισπανία, Γαλλία και Μ.Βρετανία από τον 6ο αιώνα, Γερμανία και κεντρική Ευρώπη από τον 8ο αιώνα, Βουλγαρία, Σερβία, Πολωνία και Ρωσία από τον 9ο αιώνα και μετά. Η σκανδιναβικές χώρες άργησαν από τον 12ο-13ο αιώνα και μετά. Το νέο οικονομικό μοντέλο παραγωγής – το φεουδαρχικό – χρειαζόταν την παραγωγική δύναμη των λαών για να εξελιχτεί και κοινωνίες πιο συγκεντρωτικές και μεγάλες με συμφέροντα λίγο – πολύ κοινά. Στην εξέλιξη αυτή όμως η θρησκεία οδήγησε αρχικά στην κατάρευση της επιστημονικής σκέψης στην Ευρώπη – που ήταν προϊόν του δουλοκτητικού μοντέλου, – άρα και ξεπερασμένου. Η εξέλιξη των επιστημών πήγε ανατολικότερα για να γλιτώσει από τον Χριστιανισμό, που την πολεμούσε, με το κλείσιμο σχολών, τον θάνατο των επιστημόνων και της παιδείας, την ιερά εξέταση κλπ και πήγε αρχικά στους Άραβες και ύστερα στους Κινέζους. Όλες οι μεγάλες εφευρέσεις και επιστημονικές ανακαλύψεις του Μεσαίωνα, ιατρικές, μαθηματικές, αστρονομικές έγιναν στην Μέση Ανατολή και την Κίνα..
Η ανάπτυξη του εμπορίου, σε Ιταλία από τον 12ο αι και μετά , Βόρεια Γερμανία και Ολλανδία 15ο αι και Μ.Βρετανια, Γαλλία και Ισπανία 16ο αι , ήταν αυτή που έφερε πλούτο στην Ευρώπη(από την Αμερική, την Αφρική και αλλού με τις αποικίες), παρακμή της φεουδαρχίας και εξέλιξη ενός νέου οικονομικού μοντέλου, πιο παγκοσμιοποιημένου – του κεφαλαιοκρατικού – που αντλούσε τη δύναμη του από τους λαούς. Από τους λαούς των πόλεων όμως, των πόλεων που δημιουργήθηκαν από τους απόκληρους δουλοπάροικους του μεσαίωνα, που εξέλιξαν την τάξη των εμπόρων και τεχνιτών του μεσαίωνα, σε επιχειρηματίες, βιομήχανους και τραπεζίτες που σταδιακά αντικαθιστούσαν με τον πλούτο τους φεουδάρχες εκπροσώπους του μεσαιωνικού σκοταδισμού και της θρησκείας. Ο Χριστιανισμός εξελίχθηκε με την Μεταρρύθμιση (15ος αι) ώστε να καλύπτει αυτός τις ανάγκες του λαού και του νέου οικονομικού συστήματος, κι όχι το αντίστροφό και όσες χώρες-κοινωνίες αποδέχτηκαν αυτή την αλλαγή ήταν και αυτές που εξέλιξαν το νέο οικονομικό μοντέλο, τον καπιταλισμό, Με την βιομηχανία σε Γερμανία, Ολλανδία, Γαλλία, Αγγλία και ΗΠΑ και την εξέλιξη του εμπορίου, από περιφερικό, μέσω των αποικιών σε διεθνές. Έτσι και με τη βοήθεια του πλούτου που ήρθε, από τις αποικίες άλλα και από την εξέλιξη του τρόπου παραγωγής, άρχισαν οι λαοί να βελτιώνουν την ποιότητα ζωής τους, την παιδεία τους, τις επιστήμες, τις τέχνες, ιδέες του ανθρωπισμού και της δημοκρατίας κατακτούν συνεχώς έδαφος, περνά η Δυτική και Κεντρική Ευρώπη στην εποχή της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού. Εκατοντάδες πανεπιστήμια ιδρύονται που μεταδίδουν πλέον την επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση και βάζουν τα θεμέλια της σημερινής κοινωνίας. Πολιτιστικά οι λαοί της δυτικής Ευρώπης εξελίσσονται διότι οι κοινωνίες τους δεν είχαν επί τις ουσίας σύνορα και φυσικά εμπόδια στην εξέλιξη των μέσων παραγωγής και στην διάδοση της επιστημονικής σκέψης, από την Μ.Βρετανία ως την Ιταλία και από την Πολωνία ως την Γαλλία και αργότερα στις ΗΠΑ, ήταν έτσι διαμορφωμένες που προκάλεσαν αυτές τις αλλαγές.

Ανατολική και Νότια Ευρώπη και Μικρά Ασία

Τι γίνεται όμως στην Ανατολική Ευρώπη και στα βαλκάνια, το μεσαίωνά και μετά; Πολλοί παράγοντες είναι που επηρεάζουν την εξέλιξη των κοινωνιών αναλόγως του βαθμού εξέλιξής τους. Ένας σημαντικός παράγοντας είναι ο γεωγραφικός. Με τα εκατοντάδες όρη άνω των 1000 μέτρων η ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας διαθέτει ελάχιστες εύφορες πεδιάδες και καλλιεργήσιμα εδάφη, η κεντρική Σερβία και η Βουλγαρία διαθέτουν τα μεγαλύτερα. Σε αντίθεση με τους λόφους που κατακλύζουν την δυτική, κεντρική και ανατολική Ευρώπη δημιουργούν έναν τεράστιο πεδίο καλλιεργήσιμων εκτάσεων και χωρίς όρη. Τα όρη σε αυτήν την τεράστια έκταση από τη Νότια Γαλλία, Ολλανδία, Βέλγιο, Βόρεια και Κεντρική Γερμανία, Πολωνία, μέχρι και τα Ουράλια όρη στην Ρωσία, είναι ελάχιστα σε σχέση με αυτά που υπάρχουν, στην περιοχή των Βαλκανίων και της Μικρας Ασίας.
Είμαστε όμως στο μεσαίωνα στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, όπου ο Χριστιανισμός έχει μόλις επικρατήσει και έχει γίνει αποδεκτός από σχεδόν όλα τα φτωχά και λαϊκά στρώματα οι σχολές κλασικής παιδείας της Ελλάδας έχουν κλείσει, το μορφωτικό επίπεδο των κατοίκων έχει επιδεινωθεί (όπως και στην δυτική Ευρώπη από τον 4ο ως και τον 10ο αιώνα), έχει καταργηθεί η δουλεία, ο πληθυσμός έχει αυξηθεί με την άφιξη αρχικώς των Νότιων Σλάβων από την κεντρική Ευρώπη και σχεδόν ταυτόχρονα των Βουλγάρων από περιοχές της Ουκρανίας. Οι Νότιοι Σλάβοι από τον 5ο αιώνα είχαν εγκατασταθεί στα ακατοίκητα βουνά των Βαλκανίων από την Σλοβενία ως την Πελοπόννησο ως κτηνοτρόφοι μαζί με του προϋπάρχοντες στα ορεινά Αλβανούς. Οι Βούλγαροι εγκαταστάθηκαν αρχικώς στην εύφορη βουλγαρική πεδιάδα είτε ως αγρότες, όμως ως νομαδικός κυρίως λαός και όχι αγροτικός όπως οι Σλάβοι, είχε προστριβές με τους γηγενείς Έλληνες κατέχοντες τον πλούτο και εμπορικά λιμάνια της περιοχής της Μακεδονίας και Θράκης. Οι Έλληνες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας είχαν βασική τους απασχόληση από την αρχαία εποχή κιόλας το θαλάσσιο εμπόριο ως επί το πλείστον, αυτό ήταν που έφερε τον πλούτο στην Ελλάδα και ακολούθως όλα αυτά τα θαυμαστά προϊόντα του πολιτισμού, της παιδείας και της επιστημονικής σκέψης, το εμπόριο και μόνο, ούτε οι πλούσιες καλλιέργειες, ούτε και η κτηνοτροφία και το κυνήγι. Γι’ αυτό και οι πόλεις της Αν.Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, που είχαν τον πλούτο ήταν η Κωνσταντινούπολη η Θεσσαλονίκη και κάποιες παραθαλάσσιες πόλεις της Μικράς Ασίας και της Μαύρης Θάλασσας
Η φεουδαρχία στην Αν.Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ήταν υβριδική και προβληματική δεν κατάφερε να εξελίξει επαρκώς τις κοινωνίες των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας. Οι καλλιεργούμενες ή αρδευόμενες εκτάσεις ήταν λιγοστές, ο ηπειρωτικός χώρος είναι γεμάτος περισσότερο με όρη παρά με μεγάλες πεδιάδες και πλωτά ποτάμια, μόνο το ήπιο κλίμα των λιγοστών πεδινών ή και παραθαλάσσιων περιοχών ήταν αυτό που βοηθούσε τις καλλιέργειες. Όλα τα εδάφη της Αν.Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας άνηκαν στον αυτοκράτορα (όπως ίσχυε και στους αρχαίους χρόνους της ενιαίας Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας) και όχι σε τοπικούς άρχοντες (δηλαδή τους φεουδάρχες της δυτ.Ευρωπής) οι ελεύθεροι αγρότες (δουλοπάροικοι της δυτ. Ευρώπης) δούλευαν σε αυτά αλλά το παραγόμενο προϊόν πήγαινε ως επί το πλείστον στην Κωνσταντινούπολη, οι ελεύθεροι αγρότες ίσα που κάλυπταν τις ανάγκες επιβίωσής τους οι βαλκανικές επαρχίες της αυτοκρατορίας ελάχιστα εξελίσσονταν. Η εκκλησιαστική εκπαίδευση είχε σβήσει την κλασική παιδεία που υπήρχε στην αρχαιότητα, το εμπόριο είχε περιοριστεί, η μεσόγειος δεν ήταν πια Ρωμαϊκή λίμνη, κάποιοι ανατολικοί αυτοκράτορες (Ιουστινιανός Α, Ηράκλειος) προσπάθησαν να το υλοποιήσουν το εγχείρημα, αλλά τα αποτελέσματα ήταν βραχύβια. Γιατί οι Φράγκοι, Οστρογότθοι, Λομβαρδοί κλπ έχοντας στα χέρια τους τον πλούτο της δυτικής ξεπεσμένης για την ώρα Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, ανέκτησαν την δύναμη τους οργανώνοντας τα νέα κράτη τους με βάση τη Ρωμαϊκή υπάρχουσα οργάνωση στο δίκαιο και στο στρατό και εισάγοντάς τις νέες φεουδαρχικές δομές οργάνωσης της οικονομίας και διοίκησης στις χώρες τους.
Οι εμπορικοί ανταγωνιστές ήταν πολλοί και ο κόσμος το μεσαίωνα ήταν διχασμένος σε περιφέρειες επιρροής. Άραβες (Μέση Ανατολή, Βόρεια Αφρική, Ισπανία), Ιταλοί(Βενετία, Φλωρεντία, Αμάλφι, Νάπολι), Έλληνες(Θεσσαλονίκη, Κωνσταντινούπολη), Νορμανδοί και Φράγκοι(με Σταυροφορίες από τον 11ο αιώνα και μετά) όλοι αυτοί προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να κυριαρχήσουν στη μεσόγειο, έτσι η πειρατεία ήταν κάτι σύνηθες κατά το μεσαίωνα, και η επάρκεια αγαθών προβληματική, ειδικά αν δεν κατέχεις και πολλές καλλιεργούμενες εκτάσεις. Τα ηπειρωτικά μονοπάτια σύνδεσης της αυτοκρατορίας με την κεντρική Ασία και την πρόσβαση στις αγορές της Ινδίας και Άπω Ανατολής από τον 9ο αιώνα και μετά με την άφιξη τουρκομογγολικών νομαδικών φυλών στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολίας, Αρμενίας, Βόρειου Ιράν αρχικώς, ανάγκαζαν τους αυτοκράτορες σε συνεχείς και αέναους πολέμους, με Πέρσες αρχικά, στη συνέχεια με Άραβες και τελικώς Τούρκους, που ουσιαστικό σκοπό είχαν τη διατήρηση των εμπορικών δρόμων της μέσης ανατολής και κεντρικής Ασίας ανοικτών. Χωρίς όμως να εξασφαλίζουν τον απαραίτητο πλούτο για την ανάπτυξη τόσο των βαλκανικών επαρχιών όσο και της Ανατολίας, οι αυτοκράτορες διοχέτευαν όσο περισσότερο πλούτο μπορούσαν στην Κωνσταντινούπολη και σε μισθοφορικούς στρατούς υπεράσπισης των όποιων συνόρων της Αν.Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι κατά καιρούς αφίξεις και επιδρομές διάφορων μογγολικών φύλων στις ανατολικές επαρχίες δημιουργούσε αβεβαιότητα αναμιγνύοντας τις ετερογενείς κουλτούρες των προϋπαρχόντων κατοίκων με τους νεοεισερχόμενους νομάδες εισβολείς, κάνοντας την οικονομικό-κοινωνική εξέλιξη των κοινωνιών ιδιαίτερα αργή.
Χωρίς ανεπτυγμένες φεουδαρχικές δομές, το νέο οικονομικό μοντέλο παράγωγής δεν εξελίχτηκε στην Αν.Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Γιατί οι κοινωνίες της ήταν και είναι μέχρι και σήμερα πολλές, ετερογενείς και πολλές φορές με αντικρουόμενα συμφέροντα εξέλιξης τους. Ασχέτως εθνικής ταυτότητας άλλα συμφέροντα έχουν οι κοινωνίες στις παράκτιες πόλεις, άλλα στις μικρές πεδιάδες, άλλα στα ορεινά βοσκοτόπια. Εκατοντάδες τέτοιες κοινωνίες ή μικροκοινωνίες συγκροτούν την Αν.Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, όπου βασικό χαρακτηριστικό τους είναι ο μικρός και διάσπαρτος πληθυσμός τους σε όλη της την επικράτεια. Η φεουδαρχική κοινωνία θέλει όμως μεγάλες και συγκεντρωτικές κοινωνίες όπως αυτές των Γερμανών, Άγγλων και Φράγκων για να εξελιχθεί και όχι μικρές και κατακερματισμένες. Χρειάζεται οι καλλιεργούμενες εκτάσεις να είναι μεγάλες ώστε να είναι αποδοτικές και να εξελίσσονται οι τοπικές κοινωνίες με τον πλούτο που παράγουν, ένα τέτοιο μοντέλο δεν είναι υλοποιήσιμο στην Αν.Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία με τις μικρές κατακερματισμένες εκτάσεις γης και τις ακόμα πιο κατακερματισμένες κοινωνίες της.
Το αποτέλεσμα ήταν λοιπόν η με μαθηματική ακρίβεια συρρίκνωση της Αν.Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αφού τελικώς δεν είχε την δύναμη, δηλαδή την υγιή οικονομία, ώστε να κρατήσει σε συνοχή τις επαρχίες της, που πολλές ήταν πάμπτωχες και χρεωκοπημένες επί της ουσίας, δηλαδή με κατεστραμμένες καλλιέργειες (λες και είχαν πολλές), από άλλες γειτονικές κοινωνίες που βρίσκονταν επίσης σε απόγνωση και επιτίθονταν όπου βρουν (πχ βουλγαρικές σε ελληνικές, ορεινές σε πεδινές κλπ) οι κοινωνίες πεινούσαν και ήταν εξαθλιωμένες. Γι’αυτό και τον 13ο αιώνα (1204) υπέστη την πρώτη διάλυση της σε πολλά κομμάτια, άλλα υπό Φραγκική διοίκηση (Αθήνα, Κόρινθος), αλλά υπό Ενετική ή Φλωρεντίνικη, και άλλα τελείως αυτόνομα, όπως η Ήπειρος, η Θεσσαλία, η Αυτοκρατορία της Νικαίας στη Μικρά Ασία και η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας στη Μαύρη θάλασσα.
Τον 14ο αιώνα η Αν.Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία δανείζεται χρόνο ζωής, και χρήμα από τη Δύση με σκοπό την επιβίωσή της όμως κάτι τέτοιο φυσικά δεν κατέστει δυνατό, γιατί οι Οθωμανοί στην Μικρά Ασία έχοντας αποκτήσει δύναμη, κατέχοντας πλέον τις εμπορικές οδούς της ανατολής έχουν άλλα σχέδια. Με μογγολικό ιππικό ειδικοί σε αιφνιδιασμούς και επιδρομές(λόγω και της νομαδικής κοινωνικής τους οργάνωσης πχ αρχηγός της φυλής είναι πάντα ο ισχυρότερος και όχι ο γηραιότερος), απέκτησαν την εξουσία της περιοχής, ανταλλάσσοντας την με προστασία στους τόπους όπου καταλάμβαναν. Οικειοποιηθήκαν κλέβοντας επί τις ουσίας τα όποια πλούτη των ανατολικών επαρχιών. Όμως ο πολύς πλούτος υπήρχε στην Κωνσταντινούπολη, εκεί τον συγκέντρωναν άλλωστε όλοι οι Αυτοκράτορες (αιώνες τώρα!). Παίρνοντας με το μέρος τους όλους τους εξαθλιωμένους κατοίκους των ανατολικών επαρχιών, όπου έβλεπαν τα αγαθά που παράγει ο τόπος τους να πηγαίνουν στην Κωνσταντινούπολη και σ’αυτούς να μένουν τα ψίχουλα, σε μια εποχή με δεκάδες λιμούς (μαύρος θάνατος – βουβωνική πανώλη 1347-1359 και πολλοί άλλοι μικρότερου μεγέθους), δεν ένοιωθαν και πολύ ευτυχισμένες οι κοινωνίες τους, ούτε ενδιαφερόντουσαν τόσο για τις χριστιανικές ιδέες, άλλωστε η μουσουλμανικές είναι και πιο κοντά στον αγράμματο άνθρωπο, από τις χριστιανικές (με τριαδικότητες και τέτοια), που απαιτούσαν και περισσότερη σκέψη. Έτσι οι Τούρκοι απέκτησαν δύναμη βρίσκοντας υποστηρικτές στη Μικρά Ασία, υπόσχονταν τους θησαυρούς της Πόλης στους πεινασμένους. Τον πλούτο που όντως η Κωνσταντινούπολη τον αντλούσε όχι μόνο από την ανατολή αλλά και τα βαλκάνια, εκτός από το θαλάσσιο εμπόριο της.
Η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία (Ανατολική) και το Ισλάμ, που κυριάρχησαν και τα δύο, μετά τον 15ο αιώνα, στην περιοχή μας επηρέασαν βαθιά κόβοντας το νήμα της εξέλιξης της επιστήμης, του πολιτισμού της Αναγέννησης και της καπιταλιστικής ανηθικότητάς, που επικράτησε στις Δυτικές κοινωνίες από τότε και μετά. Το φεουδαρχικό μοντέλο εφαρμόστηκε από του Οθωμανούς τον 15 αιώνα, και όχι με επιτυχία, γιατί οι μικρές τοπικές κοινωνίες και οι λίγες καλλιεργήσιμες εκτάσεις στερούσαν τη δυνατότητα στις βαλκανικές επαρχίες να παράγουν και να εξελιχθούν όπως και στη δυτική Ευρώπη. Σε έναν ανταγωνιστικό κόσμο μάλιστα με τη υπόλοιπη Ευρώπη να φεύγει από το μεσαίωνα στην Αναγέννηση και από την φεουδαρχία στον καπιταλισμό και από την Ευρώπη στην Αμερική. Η ανατολή είχε χάσει το βήμα της από τότε. Οι Οθωμανοί δεν πέτυχαν κάποια εξέλιξη των μέσων παραγωγής τους 4 αιώνες που είχαν τον έλεγχο των Βαλκανίων, συνέχισαν τη συνταγή των ανατολικών αυτοκρατόρων. Έλεγχαν τους δρόμους της ανατολής, και το ηπειρωτικό εμπόριο και λίγο το θαλάσσιο. Όμως ο κόσμος δεν ήταν όπως παλιά, Αγγλία, Γαλλία και Ολλανδία είχαν αποικίες σε όλο τον κόσμο από τον 16ο αιώνα και μετά. Οι Οθωμανοί δεν μπόρεσαν ποτέ φτάσουν αυτό το επίπεδο εξέλιξης, το Ισλάμ και ο ανατολικός τρόπος ζωής ήταν παρωχημένος, όπως και ο τρόπος ζωής των χριστιανικών κοινωνιών από τον 15ο ως και τον 19ο αιώνα. Οι μικροκοινωνίες των Βαλκανίων χωρισμένες και με διαφορετικά συμφέροντα η μία με την άλλη δεν μπορούσαν να μοιράσουν μια οκά αλεύρι! Οι Οθωμανοί φεουδάρχες απότυχαν να συνενώσουν αυτές τις διασπασμένες κοινωνίες των βουνών, του κάμπου, της θάλασσας, των Ελλήνων, των Βουλγάρων, Σέρβων, Αλβανών, Βλάχων, Χριστιανών, Μουσουλμάνων κλπ, ούτε την απαραίτητη παιδία είχαν ούτε και εξελιγμένα μέσα παραγωγής (νομαδικός λαός ήταν μην περιμένουμε πολλά πέραν των επιδρομών!) άλλωστε δεν υπήρχε τρόπος, και οικονομικό σύστημα της εποχής που να υποστηρίξει την εξέλιξη αυτών των κοινωνιών, αν υπήρχε θα το είχαν βρει. Οι Οθωμανοί απαλλαγμένοι από εξ ανατολής απειλές αλλά και από την Κεντρική Ευρώπη, δηλαδή Αυστρία και Ουγγαρία, συνέχισαν με φεουδαρχικές δομές την πορεία τους στο χρόνο, μέχρι την κατάρρευσή τους τον 19ο αιώνα με τον ίδιο τρόπο που κατέρρευσε και η Βυζαντινή Αυτοκρατορία.
Άγγλοι, Γάλλοι, Ιταλοί και Ρώσοι με όπλα τους την γνώση πάνω από όλα και την στρατιωτική υπεροχη, κατάλαβαν ότι τα βαλκάνια αποτελούνται από πολλές κοινωνίες με αντικρουόμενα συμφέροντα μεταξύ τους και ό μόνος τρόπος να κυβερνηθούν είναι να χωριστούν σε εθνικά κράτη, όπου η κάθε μεγάλη χώρα θα είχε τις προσβάσεις της στη διακυβέρνηση, την οικονομία, την εξέλιξη των τοπικών μέσων παραγωγής κλπ. Το νέο οικονομικό σύστημα της εποχής – ο καπιταλισμός – έδινε τη δυνατότητα δανεισμού για την εξέλιξη τους. Η επέμβασή τους λοιπόν αποτελούσε μια επικερδή επένδυση στην αναδυόμενη παγκοσμιοποιημένη οικονομία. Οι χώρες αυτές και οι κοινωνίες τους είχαν μαύρα μεσάνυκτα φυσικά! Κι είπαν να τις ξυπνήσουν υποκινώντας εθνικές επαναστάσεις. Οι Άγγλοι σαν ναυτική δύναμη με τους Γάλλους πήραν την Ελλάδα αναγνωρίζοντας την σαν χώρα που μπορεί να αναπτυχθεί το εμπόριο και να αναδειχτεί  ο αρχαίος πολιτισμός της, οι Ρώσοι και οι Γερμανοί βοήθησαν την Βουλγαρία που έχει και τον μεγαλύτερο κάμπο των Βαλκανίων, για να αναπτύξουν την βιομηχανία κυρίως, οι Ιταλοί ανέλαβαν την Αλβανία, οι Ρώσοι επίσης την Σερβία, και την Ρουμανία εναλλάξ με Γερμανούς, Αυστρία και Γερμανία την Κροατία και Σλοβενία. Αυτό ήταν μέχρι το 1918 το σχέδιο υλοποιήθηκε! απλώς το 1945 έκαναν αναδιανομή γιατί μπήκαν στο παιχνίδι και οι ΗΠΑ! Οι οικονομίες των νέων χωρών πλέουν τους ανήκουν επί της ουσίας με τα ομολογιακά δάνεια που τους έδωσαν, ενώ και οι τοπικές μικροκοινωνίες θα ήταν ευχαριστημένες όχι απόλυτα αλλά τέλοσπαντων… Όσο για την Τουρκία δεν την άφησαν στην τύχη της. Αφού περίμεναν να καταρρεύσει η Οθωμανική Αυτοκρατορία στις αρχές του 20ου αιώνα, βοήθησαν (και όχι με το αζημίωτο) την δημιουργία εθνικού κράτους Αγγλία, Γερμανία και Ρωσία, ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση και στην τελευταία χώρα του πάζλ την Τουρκία.

Συμπέρασμα

Οι καλές κλιματολογικές συνθήκες ήταν αυτές που βοήθησαν την εξέλιξη μας πριν από 2000 χρόνια, όταν στο βορρά και την κεντρική Ευρώπη συνηθίζουμε να λέμε ότι τότε “κατοικούσαν στα δέντρα και έτρωγαν βελανίδια”, αφού δεν είχαν ακόμα το απαραίτητο στάδιο ανάπτυξης. Το απέκτησαν από τον μεσαίωνα και μετά. Τότε που στα βαλκάνια και την Ελλάδα η ταχύτητα της εξέλιξης της κοινωνίας επιβραδύνεται σε έναν κόσμο διχασμένο. Τότε χρειάστηκε ενότητα των κοινωνιών, που στα βαλκάνια δεν υπήρχε. Γιατί οι κοινωνίες μπορούν να ζήσουν και χωρίς αυτή, δεν τους χρειάζεται, οι καλές κλιματολογικές συνθήκες βοηθούν άλλωστε την κάθε μικροκοινωνία να τα βγάζει πέρα μόνη της. Έτσι γινότανε την αρχαία εποχή. Το μεσαίωνα η Εκκλησία μας έμαθε να ζούμε με τα λίγα (τα πολλά τα είχαν οι Πατριάρχες και οι Αυτοκράτορες). Οι τούρκοι δεν είχαν να προσφέρουν κάτι, νομαδικός λαός ήταν, και ήταν καλός στις επιδρομές, άρα από τα έτοιμα που βρήκαν έτρωγαν κι έπιναν 4 αιώνες. Ουσιαστικά ανέλαβαν την προστασία των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας, σαν νταβατζήδες, χωρίς να εξελίξουν κάποιο οικονομικό μοντέλο, άλλωστε δεν είχαν δυτική παιδεία και δεν υπήρχαν κατάλληλες συνθήκες. Στο τέλος αρκέστηκαν στο σημερινό τους κράτος, που καρκινοβατεί μέχρι σήμερα ανάμεσα σε ανατολή και Ισλάμ, δύση και στρατό.
Οι όποιες διαφορές των γειτονικών κρατών μεταξύ τους είναι απολύτως φυσιολογικές αφού οι νέες εθνικές κοινωνίες που προέκυψαν αποτελούνται από πολλές μικρότερες συμβάλλοντας στον κατακερματισμό της κάθε νέας εθνικής κοινωνίας και εν προκειμένω της ελληνικής. Η Ελλάδα και τα βαλκάνια δεν μπορούν να μείνουν ανεπηρέαστα πλέον από στην παγκοσμιοποίηση της κοινωνίας, που επιβάλει ο παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός, αναγκαστικά θα περάσουν υπό την επιρροή του ισχυρότερου, αφού ο βαλκανικός χώρος έπαψε να δημιουργεί οικονομικά μοντέλα ανεπιστρεπτί. Αναγκαστικά θα πρέπει να ανήκουν κάπου, αναγκαστικά θα ανήκουν στη Δύση και τον δυτικό πολιτισμό ήταν πιο εξελιγμένος και κυριάρχησε από τα βαλκάνια και την Ρωσία (επίσημα από το 1990), μέχρι την Άπω Ανατολή και την Ιαπωνία (1946 και μετά). Αυτό δε σημαίνει ότι οι όλες μικροκοινωνίες μπορούν να ακολουθήσουν αυτό το μοντέλο και εδώ δημιουργείται η ρήξη. Οι βαλκανικές χώρες είναι γενικά χώρες μικρού πληθυσμού, χωρισμένου μάλιστα και με φυσικά εμπόδια, οι επιμέρους πληθυσμοί-κοινωνίες αντιμετωπίζουν το δυτικό πολιτισμό η κάθε μια ανάλογα με τα συμφέροντά της (έτσι όπως γινόταν και το μεσαίωνα!). Με παιδεία που παλεύει να φτάσει τα δυτικά πρότυπα, αλλά με πολλές υστερήσεις σε θέματα ευρύτερης κοινωνικής ευαισθητοποίησης. Απόλυτα φυσιολογικό οι λαοί των Βαλκανίων να έχουν τη μικρότερη κοινωνική αισθητοποίηση και συνοχή και μάλιστα στο σύνολο τους.
Σε αντίθεση με τους βόρειους λαούς όπου κυριαρχεί το αίσθημα ευθύνης απέναντι στην κοινωνία και ισχυρή συνοχή, με ιδεολογίες βασισμένες κατά προτεραιότητα στο κοινό καλό το οποίο μας αποφέρει και το ατομικό. Οι βαλκανικές κοινωνίες λειτουργώντας στο πέρασμα των αιώνων με την αντίθετη λογική, (για όλους τους παραπάνω λόγους), ενδιαφέρονται πρωταρχικώς για το ατομικό καλό, το κάθε μέλος της, η κάθε οικογένεια θα έλεγα χωριστά και μόνο γι’αυτό και η κοινωνική τους εξέλιξη εξακολουθεί να είναι από αργή έως ανύπαρκτή. Στο ατομικό ή οικογενειακό επίπεδο δεν υπάρχει κοινωνική αξιοκρατία (λογικό αφού μιλάμε για οικογένεια, όχι για όλη πχ την ελληνική κοινωνία). Η έλλειψη της αξιοκρατίας οδηγεί σε προβληματική λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών. Η προβληματική λειτουργία των θεσμών, οδηγεί στη διαφθορά της κοινωνίας. Η διαφθορά δημιουργεί σπατάλες πολύτιμων πόρων, και με την πάροδό του χρόνου δημιουργούνται ανυπέρβλητα οικονομικά ελλείμματα, με κακή διαχείριση των μέσων παραγωγής, χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών στον 21ο αιώνα. Τέλος όλα αυτά δημιουργούν χειρότερες συνθήκες διαβίωσης για το σύνολο των ελληνικών κοινωνιών, με αποτέλεσμα την απώλεια συνοχής της με αβέβαια αποτελέσματα. Όσο δεν υπάρχει πλούτος αξιοκρατικά και με κόπο δημιουργημένος, ότι δημιουργήθηκε θα χαθεί και δε θα μείνει τίποτα όρθιο. Στις καπιταλιστικές κοινωνίες αγαθά και πλούτος αν δεν έχουν δημιουργηθεί, δανείζονται δεν χαρίζονται. Το επίπεδο παιδείας θα χαμηλώσει. Όσοι αξιοποιήσουν ορθολογικά τα προϊόντα της τρίτης βιομηχανικής επανάστασης, θα βρουν την γνώση και θα ενώσουν τις δυνάμεις τους, δημιουργώντας ένα νέο οικονομικό μοντέλο που θα υπερβεί το υπάρχον. Ίσως στα βαλκάνια συνδυάζοντας τη γνώση που τους οδήγησε στην καταστροφή των κοινωνικών δομών αντιληφθούν πρώτοι ότι αυτό ήταν που έπρεπε να γίνει.
Πρέπει να επικρατήσει η κοινή λογική, ούτε δεξιά, ούτε αριστερή. Απλά η κοινή λογική. Όπως είπε και ο Βολταίρος όμως η κοινή λογική δεν είναι τόσο κοινή.
“Common sense is not so common.”
* Voltaire, Dictionnaire Philosophique (1764)

5 comments on Η κοινή λογική δεν είναι και τόσο κοινή

  1. Πολύ καλή ανάλυση της ιστορίας-κοινωνιολογίας των τελευταίων αιώνων. Με λίγα λόγια το πιάσαμε το νόημα..!!

    1. καταπληκτική εξήγηση και ανάλυση ιστορικών γεγονότων. I am very proud of you. Angela

      1. Ευχαριστώ. Η παραπάνω ανάλυση έχει προκύψει μετά από αρκετές μελέτες σε σχετικά κείμενα, ώστε να είναι τεκμηριωμένη. Ωστόσο τίποτα δεν είναι τέλειο και σίγουρα στο μέλλον μπορεί να βελτιωθει 🙂

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.